Onderzoek wijst uit: IkPas is ook na één jaar nog steeds effectief

Onderzoeken vanuit Tranzo (Tilburg University) en Engeland (universiteit van Sussex) rapporteerden al eerder dat alcoholpauzes als IkPas en Dry January positief uitwerken op het drinkgedrag van de deelnemers: een half jaar na deelname drinken zij gemiddeld significant minder dan voorafgaand aan de challenge. Nu is er nieuw onderzoek vanuit de Tilburgse universiteit onder IkPas-deelnemers tijdens de Dry January-challenge van 2023 waaruit blijkt dat ook na één jaar zij nog steeds significant minder dronken dan voorheen.

Het onderzoek werd uitgevoerd door promovenda Annelien Esselink die haar bevindingen baseert op de antwoorden van 2.128 (33%) van 6.454 deelnemers die voorafgaand aan hun challenge (december 2022) een vragenlijst invulden. Deze 2.128 deelnemers vulden allen ook in december 2023 een vragenlijst in, meer dan de helft van hen deed dat ook op andere momenten, namelijk direct na de challenge en/of zes maanden erna.

Het onderzoek richtte zich naast het drinkgedrag op gewoontegedrag (automatisme wat betreft het drinken), het verlangen naar alcohol en op vaardigheden die deelnemers ervaren om aangeboden drankjes te weigeren en in diverse situaties niet te drinken. Op al deze aspecten scoren IkPas-deelnemers zowel een half jaar als een jaar later significant positiever dan hun scores waren voordat hun challenge begon. Het drinkgedrag werd gemeten met behulp van een internationaal geaccepteerde test, de AUDIT-C die de mate van risicovol alcoholgebruik bepaalt. De kans op risicovol alcoholgebruik bij de deelnemers is voorafgaand aan de challenge bij vrijwel iedereen (93,4%) te hoog. Dit percentage daalt in een jaar naar 81,3%, hetgeen statistisch significant is (p< .001). De onderzoeker acht het aannemelijk dat de leerervaringen die deelnemers opdoen tijdens de challenge en de ondersteuning die zij hebben ervaren de positieve uitkomsten hebben bevorderd. Hierin wordt zij gesteund door eerder internationaal onderzoek naar alcoholpauzes, voornamelijk in het Verenigd Koninkrijk. Het hele onderzoeksartikel kunt u hier nog eens nalezen (link naar het artikel)

Wat betekenen de resultaten van het onderzoek van Tranzo?

Op het eerste gezicht lijkt de vermindering in alcoholgebruik, gemeten met de AUDIT-C niet spectaculair: nog steeds drinkt ruim 81% boven de grens waarbij sprake is van risicovol alcoholgebruik. Dat vooraf de meeste deelnemers (ruim 93%) boven deze grens zitten is niet vreemd: uit de jaarlijkse onderzoeksresultaten die IkPas samen met Tranzo tussen 2017 en 2023 presenteerde door middel van factsheets blijkt dat de gemiddelde mannelijke deelnemer aan IkPas afhankelijk van het onderzoeksjaar tussen de 19 en 22 glazen per week drinkt, voor vrouwelijke deelnemers is dit tussen de 13 en 17 glazen. IkPas heeft onlangs de onderzoeksresultaten in de periode tussen 2015 en 2025 nog eens op een rijtje gezet in een samenvattend factsheet. Hierin staat onder andere dat de vermindering in geconsumeerde glazen alcohol per week zes maanden na IkPas gemiddeld 32,5% is. Nu er resultaten bekend zijn over het alcoholgebruik van de deelnemers na één jaar waren we natuurlijk nieuwsgierig naar hoeveel vermindering in aantal glazen per week er nog na een jaar te zien is. Uit nadere analyses op het materiaal blijkt dat de deelnemers aan het onderzoek in 2023 hun alcoholgebruik, gemeten over één jaar reduceerden van ruim 17,2 glazen naar 13,3 glazen. Dat staat gelijk aan een reductie van 23%. Tevens bleek dat diezelfde deelnemers op gemiddeld 0,7 dagen minder dronken dan voor hun IkPas-challenge (van 4,4 dagen in de week naar 3,7 dagen). Tenslotte blijkt dat na een jaar 4,7% van de deelnemers niet meer drinkt en nog eens 4,7% maximaal één keer per maand. Voor IkPas waren deze percentages 0% respectievelijk 1,7%.

Zowel qua volume als qua drinkfrequentie zijn er dus aantoonbaar significante verminderingen in drinkpatronen te zien. Dit is belangrijk nu de Gezondheidsraad onlangs heeft aangegeven dat er geen veilige ondergrens is voor het drinken van alcohol. IkPas kan een hulpmiddel zijn voor mensen die invulling willen geven aan de adviezen van de Gezondheidsraad en minder willen drinken.

U kunt de hier gepresenteerde informatie en nog meer aantreffen in het betreffende factsheet.